Groene woonomgeving hangt samen met lager gebruik van psychologische zorg

Brussel, 2 juli 2026 – Dat meer groen buurten meer hittebestendig maakt, is ondertussen geweten. Maar een groene leefomgeving hangt ook samen met een lager gebruik van geestelijke gezondheidszorg, zo blijkt uit een grootschalige studie van CM Gezondheidsfonds bij meer dan 4 miljoen leden. Opvallend is echter dat dit beschermende effect omkeert voor financieel kwetsbare mensen. ‘Gezondheid is veel meer dan medische zorg; ook onze leefomgeving speelt een cruciale rol’, zegt CM-voorzitter Luc Van Gorp. ‘Maar we moeten erover waken dat investeringen in groen niet enkel ten goede komen aan wie het al goed heeft.’

De link tussen natuur en gezondheid wordt wel vaker gelegd. De studiedienst van CM Gezondheidsfonds heeft, in samenwerking met onderzoekers van de Open Universiteit, dit op populatieniveau in België in kaart gebracht. De onderzoekers koppelden de facturatiegegevens rond mentale gezondheidszorg van ruim 4,3 miljoen CM-leden aan de hoeveelheid groene ruimte (zoals bomen en graslanden) in de statistische sector waarin ze wonen.

Mindergebruik van psychologische hulp in groene buurt

De resultaten zijn duidelijk: wie in een groenere buurt woont, doet proportioneel minder een beroep op geestelijke gezondheidszorg. Een toename van 20 procent aan groene ruimte in de wijk gaat gepaard met een relatieve daling van 3,73 procent in het gebruik van eerstelijnspsychologische zorg. Ook de vraag naar psychiatrische zorg (-3,34 procent) en urgente psychiatrische hulp (-2,57 procent) ligt opvallend lager in groenere omgevingen. Hoewel dit op individueel niveau om kleine verschuivingen gaat, leidt dit op bevolkingsniveau tot een significante vermindering van de zorgvraag.

Dit toont dat groene ruimte geen luxe is, maar fundamenteel bepalend voor de gezondheid, zowel op het vlak van mentaal welzijn als zorggebruik. ‘Gezondheidsbeleid moet daarom ook gaan over investeringen in toegankelijke en kwalitatieve groene omgevingen. Die plekken dragen bij tot preventie, verkleinen ongelijkheden en verminderende druk op het zorgsysteem.’

Een onverwachte omkering bij kwetsbare groepen

Wanneer we inzoomen op mensen met een verhoogde tegemoetkoming, een belangrijke indicator voor financiële kwetsbaarheid, is er een omgekeerd effect te zien. Voor deze 16 procent van de bevraagde leden ging een toename van groen in de wijk net gepaard met een hoger relatief zorggebruik (bijvoorbeeld +6,40 procent voor eerstelijnspsychologische zorg).

Dat is niet per sé negatief. Het zou kunnen betekenen dat een groenere leefomgeving kwetsbare personen helpt om wél de weg te vinden naar medische hulp. We weten immers dat er in deze groep sprake is van systematisch ondergebruik van zorg. Versterkte sociale cohesie in groenere buurten zou mogelijks meespelen dat bewoners van deze buurten makkelijker de weg naar zorg vinden. Anderzijds is het ook zo – dat weten we uit eerder onderzoek – dat bewoners van kwetsbare wijken doorgaans in slechtere gezondheid verkeren. De impact van omgevingsfactoren zoals groen zou daardoor relatief minder bepalend zou kunnen zijn. Kwetsbare mensen kampen bovendien vaak met veel andere problemen in hun leven dat het effect van een groenere omgeving mogelijk wordt overschaduwd door die factoren. Dit illustreert net het belang van beleid vanuit het zogenaamde proportioneel universalisme: inzetten op een gezonde leefomgeving voor iedereen, maar met extra en gerichte inspanningen voor wie het meest kwetsbaar is, zodat ook zij effectief van de gezondheidswinsten kunnen profiteren. ​

Meer onderzoek is cruciaal ​

Omdat dit de eerste keer is dat deze opmerkelijke kloof in België op populatieniveau wordt blootgelegd, pleit CM in de eerste plaats voor grondig, verder onderzoek. ​

‘We moeten veel beter begrijpen wáárom het voor die kwetsbare groep anders is’, aldus Van Gorp. ’Hoe kunnen we groene ruimtes zo inrichten dat ze ook voor mensen in armoede wel een effect hebben op hun gezondheid? Verder wetenschappelijk onderzoek naar de onderliggende mechanismen is absoluut noodzakelijk om een rechtvaardig en evidence-based beleid te kunnen voeren.’

Ruimtelijke ordening op orde ​

Daarnaast roept het gezondheidsfonds beleidsmakers op alle niveaus (van lokaal tot federaal) op om aan toekomstgerichte ruimtelijke ordening te doen. Dat is niet alleen positief in hitteperiodes, maar ook breder. CM pleit onder meer voor:

CM-voorzitter Luc Van Gorp besluit: ‘We hebben nood aan een gezondheidsbeleid dat de grenzen van de zorg overstijgt. Een gezonde omgeving is een basisrecht, geen luxeproduct.’

De volledige studie vind je hier: