Meer dan 400.000 Belgen nemen bloedverdunners: therapietrouw noodzakelijk  

Brussel, 8 januari 2025 – In 2023 namen meer dan 400.000 Belgen orale bloedverdunners voorgeschreven¹. Dat zijn medicijnen die vooral worden gebruikt om trombosevorming te vermijden bij patiënten met voorkamerfibrillatie, wat bij 2 tot 4 procent van de volwassen bevolking voorkomt. Dat blijkt uit een nieuwe studie van CM Gezondheidsfonds.  

Patiënten die kampen met voorkamerfibrillatie, een hartritmestoornis waarbij de voorkamers van het hart snel en onregelmatig samentrekken, krijgen vaak orale bloedverdunners voorgeschreven om bloedklontervorming te voorkomen. Hiervoor bestaan er twee soorten antistollingsmiddelen: vitamine K-antagonisten (VKA) en directe orale anticoagulantia (DOAC’s). De vitamine K-antagonisten waren tot 2009 de enige soort orale bloedverdunner op de markt, maar vereisen een nauwkeurige dosering die continu moet worden opgevolgd via bloedstollingsanalyse en daarop afgestelde aanpassing van de dosering, wat het voor de patiënt vaak invasief maakt. ​ 

Sinds 2009 bestaat er een gebruiksvriendelijker alternatief: de directe orale anticoagulantia. Dit soort medicatie moet niet opgevolgd worden via bloedstollingsanalyses, maar moet wél nauwkeuriger worden ingenomen door de patiënt. Een gemiste dosis kan al snel ernstige gevolgen hebben, waar patiënten zich niet altijd van bewust zijn. Daarnaast zijn ze ook een pak duurder dan de VKA’s en worden ze ook vaker voorgeschreven, wat de kostprijs ten laste van de verplichte ziekteverzekering de hoogte in duwt. ​ 

Tussen 2008 en 2023 steeg het aantal CM-leden die orale antistollingsmiddelen gebruiken met 6 procent per jaar. Maar de nieuwe CM-studie toont ook een verschuiving aan van VKA’s naar DOAC’s: waar in 2008 81.000 CM-leden vitamine K-antagonisten gebruikten, is dit aantal in 2023 gezakt tot 18.000. Bij de directe orale anticoagulantia zit het gebruik in 2023 op 179.000 CM-leden. Daarmee domineren DOAC’s het gebruik van orale antistollingsmiddelen: in 2023 gebruikt 91 procent van de patiënten die orale antistollingsmiddelen nemen directe orale anticoagulantia. ​ 

‘Toch moeten we in onze cijfers vaststellen dat de therapietrouw bij patiënten niet optimaal is, ongeacht het type antistollingsmiddel ze gebruiken’, zegt CM-voorzitter Luc Van Gorp. ‘Bij vitamine K-antagonisten speelt de intensieve opvolging en de bijhorende bloedafnames zeker mee, maar ook bij de directe orale anticoagulantia zien we dat patiënten met hun behandeling stoppen of niet over het theoretisch correcte aantal pillen beschikken om een bepaalde periode door te komen. Dat is zeer gevaarlijk, want waar de werkingsduur van VKA de patiënt blijft beschermen, zelfs bij een gemiste dosis, brengen DOAC’s een verhoogd risico op trombosevorming met zich mee wanneer een dosis één keer wordt gemist.’ Hoewel de studie geen oorzakelijk verband kan bewijzen, blijkt uit de studie wel dat meer patiënten die gebruik maken van DOAC’s werden gehospitaliseerd voor bloedingen en/of trombose in vergelijking met patiënten die vitamine K-antagonisten gebruiken. Om de oorzaak hiervan te vinden, is verder onderzoek nodig. 

‘Het is cruciaal dat patiënten de nodige voorlichting krijgen over de behandeling en de noodzaak van therapietrouw, zodat ze bloedingen en trombosen kunnen vermijden. Hiervoor zien we een speciale rol weggelegd voor de huisarts en apotheker, die beiden vaak een nauwere band hebben met de patiënt dan de cardioloog die de behandeling heeft opgestart.’ Daarnaast wil CM het gebruik van goedkopere alternatieven, bijvoorbeeld via voorschrift op stofnaam, aanmoedigen om de kostprijs voor de verplichte ziekteverzekering onder controle te houden. 

‘Het is belangrijk om toegankelijke oplossingen te vinden voor moeilijkheden die patiënten tijdens hun behandeling ervaren. Alleen zo kunnen we iedereen toegang geven tot veilige, effectieve behandelingen die de risico’s van onaangepaste therapietrouw verkleinen.’ 

De volledige studie vindt u hier.

¹ https://www.gezondbelgie.be/images/INAMI/Rapports/RAPPORT-NL-Anticoagulants_Oraux_2024.pdf