OPINIE: Pesticiden horen niet thuis in het klaslokaal

In klaslokalen van tien Vlaamse kleuter- en basisscholen zijn gemiddeld achttien verschillende soorten pesticiden aangetroffen. Geen enkele school bleek pesticidenvrij. Dat blijkt uit onderzoek van Velt, de Vereniging voor Ecologisch Leven en Tuinieren. CM-voorzitter Luc Van Gorp is bijzonder verontrust over die resultaten. ‘Een schoolomgeving zonder schadelijke pesticiden mag geen verre ambitie zijn, maar moet een vanzelfsprekendheid worden.’

Wat als zou blijken dat in quasi elke Vlaamse school kinderen worden blootgesteld aan stoffen die mogelijk schadelijk zijn voor hun gezondheid? Dan zouden we alarm slaan. En dat wil ik bij deze ook doen. Als gezondheidsfonds zijn we verbouwereerd over de resultaten van het recente Velt-onderzoek naar pesticiden in scholen.

Daaruit blijkt dat in alle tien onderzochte Vlaamse scholen pesticiden werden aangetroffen, gemiddeld zelfs achttien verschillende stoffen per locatie. Geen enkele school bleek pesticidenvrij.

Dat moet ons ernstig doen nadenken.

Ver van akkers

Eén van de basics van preventie? Gezondheid begint niet in het ziekenhuis of de dokterspraktijk, maar in de omgeving waarin mensen wonen, leven, spelen en leren. En gezondheid begint al vroeg in het leven. Kinderen hebben recht op een gezonde leefomgeving. Een school moet een plaats zijn waar ze zich veilig kunnen ontwikkelen, niet een plek waar ze ongemerkt worden blootgesteld aan stoffen waarvan de impact op hun gezondheid nog vragen oproept.

Pesticiden worden vaak geassocieerd met de landbouw, maar duiken vandaag ook ver van akkers op. Ze komen evengoed voor in huis- en tuinproducten zoals insectenbestrijders of vlooienmiddelen voor huisdieren. Eerder onderzoek van Velt toonde aan dat pesticiden ook in woningen en huisstof aanwezig zijn. Ze zijn, kortom, overal.

‘Een pesticidevrije leefomgeving - zeker voor kinderen - is geen luxe.’

De voorbije jaren groeide het maatschappelijke en wetenschappelijke debat over de mogelijke gezondheidsrisico's van pesticiden, en terecht. Hoe meer kennis we hebben over de mogelijk schadelijke gevolgen van blootstelling aan pesticiden, hoe duidelijker wordt dat een pesticidevrije leefomgeving - zeker voor kinderen - geen luxe is.

Onder de door Velt aangetroffen stoffen bevinden zich pesticiden waarvoor wetenschappelijke studies verbanden suggereren met hormoonverstoring, effecten op de vruchtbaarheid, het zenuwstelsel en bepaalde vormen van kanker. Daarnaast werden op sommige locaties zelfs nog sporen van DDT teruggevonden, een stof die al decennialang verboden is.

Versoepeling voor pesticiden

Kinderen zijn bijzonder kwetsbaar. Hun lichaam, hersenen en hormoonstelsel zijn nog volop in ontwikkeling en daardoor gevoeliger voor invloeden uit hun omgeving.

De bezorgdheid van de publieke opinie wordt stilaan weerspiegeld in het beleid. Het Vlaamse Actieplan voor Duurzaam Pesticidengebruik neemt maatregelen om het gebruik van pesticiden terug te dringen, de blootstelling eraan te verminderen en burgers beter te informeren. Er kwam een bufferzone van tien meter rond scholen, kinderdagverblijven en zorginstellingen waar geen pesticiden mogen worden gebruikt. Voor woningen in de buurt van akkers is er echter nog geen bufferzone.

De recente onderzoeksresultaten tonen helaas aan dat de bestaande maatregelen niet volstaan. In elke onderzochte school werden pesticiden aangetroffen. Dat is een conclusie die beklijft.

En niet al het beleid gaat de goede richting uit. Op Europees niveau wordt binnenkort gestemd over het wetgevende pakket Omnibus X. Dat voorziet in een versoepeling van het gebruik van sommige pesticiden. Als gezondheidsfonds pleiten we al meerdere maanden voor de intrekking van dit voorstel en steunen we de mobilisatie van verschillende ngo's die zich tegen deze versoepeling verzetten.

Kinderen brengen een groot deel van hun leven door op school. Ouders moeten erop kunnen vertrouwen dat die omgeving zo gezond mogelijk is. We mogen het niet normaal vinden dat pesticiden zelfs in klaslokalen aanwezig zijn. We mogen het niet normaal vinden dat het terugdringen van blootstelling aan pesticiden als een ideologische keuze wordt voorgesteld.

Een schoolomgeving zonder schadelijke pesticiden mag geen verre ambitie zijn, maar moet een vanzelfsprekendheid worden. Wat goed is voor de gezondheid van onze kinderen, is uiteindelijk goed voor de gezondheid van ons allemaal.

Dit opiniestuk verscheen eerder op www.visie.net.