CM kant zich tegen inperking verhoogde tegemoetkoming
“De verhoogde tegemoetkoming werd niet uitgebreid. De administratieve drempel werd verlaagd voor kwetsbare mensen. Willen we dat echt terugdraaien?”
Brussel, 30 januari 2026 – CM Gezondheidsfonds kant zich tegen een arbitraire inperking van verhoogde tegemoetkoming. CM-voorzitter Luc Van Gorp: “Sinds 2024 onderzoeken we voor alleenstaanden en eenoudergezinnen die langdurig werkloos of langdurig ziek zijn automatisch of ze recht hebben op een verhoogde tegemoetkoming. Dat doen we om administratieve drempels voor deze al kwetsbare groep mensen weg te werken. Die vereenvoudiging wil men nu afschaffen. Het zijn mensen die er sowieso recht op hebben, geen éxtra categorie die erbij komt. De grootste stijging van mensen met een verhoogde tegemoetkoming zit bovendien bij de leefloners. Die hebben al jaar en dag recht op een verhoogde tegemoetkoming. De argumenten zijn overduidelijk niet zuiver.”
De feiten
De politieke discussie van de afgelopen dagen focust op de groep mensen voor wie sinds 2024 automatisch onderzocht wordt of ze recht hebben op een verhoogde tegemoetkoming, de zogenaamde 'ambtshalve toekenning'. Wat wil dat precies zeggen?
Er zijn drie manieren om een verhoogde tegemoetkoming te krijgen.
- Wie denkt dat zijn of haar inkomen laag genoeg is, kan zelf initiatief nemen en het ziekenfonds contacteren. Dat doet vervolgens een inkomensonderzoek. Valt je inkomen onder een bepaalde grens, dan heb je recht op de verhoogde tegemoetkoming. Voor een alleenstaande gaat dit om een bruto belastbaar inkomen van 28.054,93 euro per jaar. Per extra persoon ten laste, komt daar 5.193,74 euro bij.
- In een aantal situaties waarin je al een bepaald statuut hebt waarvoor een inkomensonderzoek gebeurde, heb je automatisch ook recht op de verhoogde tegemoetkoming. Dit zijn bijvoorbeeld mensen die een leefloon, inkomensgarantie voor ouderen of tegemoetkoming voor personen met een handicap ontvangen. Ook wezen en niet-begeleide minderjarige vreemdelingen hebben automatisch recht op een verhoogde tegemoetkoming.
- Sinds 2024 is er een derde manier bijgekomen, om de administratieve last voor kwetsbare mensen in te perken. Dit is via het zogenaamde automatische inkomensonderzoek voor een verhoogde tegemoetkoming. Dat gaat om mensen waarvoor we als mutualiteit automatisch een inkomensonderzoek doen, omdat we weten dat ze een laag inkomen hebben. Belangrijke nuance: ze krijgen niet automatisch een verhoogde tegemoetkoming. Het is enkel het inkomensonderzoek dat automatisch gebeurt.
We doen dit enkel voor een zeer strikt bepaalde groep mensen: alleenstaanden of éénoudergezinnen die minstens drie maanden langdurig ziek of arbeidsongeschikt zijn zonder andere bron van inkomsten en waarvoor we geen onroerend goed kunnen vinden op een ander dan hun eigen adres. Op die manier vermijden we dat mensen uit deze groep met huurinkomsten een verhoogde tegemoetkoming krijgen.
“De groep mensen die door een ambtshalve toekenning een verhoogde tegemoetkoming krijgen, zouden dit vroeger ook gekregen hebben na een inkomensonderzoek. Het is dus absoluut geen uitbreiding van de groep mensen die recht op een verhoogde tegemoetkoming hebben. Het is simpelweg een verlaging van de administratieve drempel,” zegt CM-voorzitter Luc Van Gorp.
Onwetendheid
De ambtshalve toekenning is er gekomen als reactie op het hoge aantal mensen dat géén gebruik maakt van de sociale voordelen waar ze wél recht op hebben, door onwetendheid. “Dit zijn niet de villabewoners met een luxewagen die sommige artsen zien passeren. Die zullen ook zonder ambtshalve toekenning wel de mazen van het net vinden. Het gaat om kwetsbare mensen die nu al doktersbezoeken uitstellen omdat ze bang zijn voor de kost,” aldus Van Gorp.
Impact op ereloonsupplementen
Via de verhoogde tegemoetkoming wordt zorguitstel vermeden, en dat is uiteindelijk ook voordelig voor de schatkist. “Uitgestelde zorg is dikwijls duurdere zorg,” zegt van Gorp. “Neem het voorbeeld van je tanden. Als je een klein gaatje niet laat verzorgen, riskeer je dat je tand eruit moet of ontzenuwd moet worden. Wat kost de gezondheidszorg het meest denk je?” Uit een studie van CM (p. 37) blijkt ook dat er geen directe linken zijn tussen de verhoogde tegemoetkoming en de gezondheidszorguitgaven. Waar de verhoogde tegemoetkoming wel impact op heeft, zijn de ereloonsupplementen die artsen mogen vragen. “Er is sinds vorige jaar een verbod op het aanrekenen van ereloonsupplementen bij mensen met een verhoogde tegemoetkoming in de ambulante zorg,” zegt Van Gorp.
Bovendien merkt CM Gezondheidsfonds op dat de grootste stijging van mensen met een verhoogde tegemoetkoming zit in de tweede groep, door o.a. de stijging van het aantal leefloners.
“De verhoogde tegemoetkoming is ook geen statuut dat je voor ééns en voor altijd hebt,” zegt Van Gorp. “Het is geen hangmat. We controleren élk jaar je inkomen en worden elke dag op de hoogte gebracht van wijzingen in gezinssamenstellin. Als iemand dus plots een nieuwe inwonende partner heeft waardoor het gezinsinkomen verhoogt, berekenen we meteen het plafond opnieuw.”
Administratieve drempel wordt opnieuw opgeworpen
“Het afschaffen van het automatische inkomensonderzoek zal de groep mensen met een verhoogde tegemoetkoming misschien kleiner maken omdat een bepaalde groep mensen wellicht niet op het idee zal komen om een inkomensonderzoek aan te vragen. Het druist lijnrecht in tegen de reden waarom de verhoogde tegemoetkoming er is gekomen: om te voorkomen dat mensen in armoede terechtkomen door hoge gezondheidszorguitgaven én om te voorkomen dat mensen zorg uitstellen. We werpen bovendien opnieuw de administratieve drempel op die we eerder probeerden wegwerken – met instemming van de liberale partijen.”
Dat het systeem verbeterd kan worden, staat voor CM buiten kijf. Teveel inkomens vallen vandaag niet onder de personenbelasting, zoals bijvoorbeeld belastinsvrije flexijobs. Vermits voor de verhoogde tegemoetkoming naar het bruto belastbaar inkomen wordt gekeken, ontsnappen mensen met dat soort inkomens ook aan het inkomensonderzoek voor de verhoogde tegemoetkoming.
Tot slot heeft CM twijfels bij het argument dat ingrepen in de verhoogde tegemoetkoming zullen helpen om mensen bij de arts weg te houden voor banaliteiten. “Er zijn ook mensen die voor een banaliteit naar de huisarts zullen gaan als ze er 50 euro voor moeten neertellen. Het is contraproductief om drempels in de eerstelijnszorg te verhogen. Mensen overtuigen om weg te blijven uit de wachtkamer voor bepaalde zaken doe je op een andere manier, door triage bijvoorbeeld,” aldus Van Gorp.
Clara Vanmuysen