1 patiënt op 3 gebruikt antidepressiva langdurig

Brussel, 25 maart 2026 – Steeds minder mensen starten met antidepressiva, maar het totaalvolume gebruikt door patiënten blijft hoog. Dat blijkt uit een nieuwe studie van CM Gezondheidsfonds in samenwerking met de UGent naar het antidepressivagebruik bij CM-leden tussen 2013 en 2023. Hoewel het aantal nieuwe gebruikers van antidepressiva daalde met de helft, gebruiken patiënten de helft meer antidepressiva per jaar .‘Dat wijst erop dat meer mensen antidepressiva voor een langere periode gebruiken’, zegt CM-voorzitter Luc Van Gorp.

Voor de studie analyseerden de onderzoekers de facturatiegegevens van meer dan 700.000 CM-leden van 18 tot 85 jaar oud tussen 2013 en 2023. Daaruit blijkt dat het aantal leden dat voor het eerst een behandeling met een terugbetaald antidepressivum opstartte met 51 procent daalde in deze periode. ‘Dat is goed nieuws, maar tegelijk zien we ook een stijging in de afgeleverde dosissen per patiënt per jaar, wat erop wijst dat steeds meer mensen antidepressiva langdurig gebruiken’, zegt Luc Van Gorp.

Langdurig gebruik betekent gebruik dat de klinische richtlijnen overschrijdt. In deze studie wordt langdurig gebruik gedefinieerd als gebruik van vijftien maanden of langer. In totaal is 32,7 procent van de gebruikers die tussen 2013 en 2023 een behandeling met antidepressiva opstartten langdurige gebruiker. ​

Voornamelijk vrouwen, ouderen en mensen met het statuut verhoogde tegemoetkoming (VT), dat wijst op financiële kwetsbaarheid, gebruiken vaker langdurig antidepressiva. Zij kampen vaker met psychische problemen en ondervinden meer drempels in de toegang tot psychologische zorg. Financiële, praktische of organisatorische moeilijkheden spelen hierin een rol. ​

Opvallend is ook dat mensen die in recentere jaren startten met antidepressiva die minder vaak langdurig blijven gebruiken. Dat wijst op een positieve evolutie in het voorschrijfgedrag.

Rol van de huisarts

Vooral het type voorschrijver speelt een belangrijke rol in de kans op langdurig antidepressivagebruik. Huisartsen vervullen hierin een sleutelrol: bij 80 procent van alle behandelingen, schreef de huisarts het merendeel van de antidepressiva voor, tegenover 20 procent bij andere specialisten, zoals psychiaters. Bijkomend gebruiken patiënten waarbij de huisarts de voornaamste voorschrijver is vaker langdurig antidepressiva in vergelijking met patiënten die voornamelijk door een specialist worden opgevolgd. ​

‘Het is belangrijk dat er binnen de opleiding geneeskunde en tijdens latere vormingsmomenten meer tools worden aangeboden om langdurig gebruik van antidepressiva te voorkomen en herevalueren en patiënten vaker toe te leiden naar psychologische begeleiding, zoals de eerstelijnspsychologische zorg, eventueel in combinatie met antidepressiva’, zegt Luc Van Gorp. Dit geeft huisartsen de mogelijkheid om stil te staan bij de huidige behandeling en telkens te herevalueren of medicatie wel de juiste behandeling is.

Uitbreiding aanbod psychologische zorg nodig

De eerstelijnspsychologische zorg werd in 2019 in het leven geroepen en sindsdien uitgebreid. Eerdere studies van CM (2002, 2003 en 2025) toonden al aan dat er steeds meer Belgen beroep doen op deze laagdrempelige geconventioneerde psychologische zorg, maar dat de vraag groter blijft dan het aanbod. CM Gezondheidsfonds pleit daarom voor structurele investeringen zodat het aanbod en de terugbetalingsregelingen voor dit soort psychologische zorg verder kan worden uitgebreid en ze toegankelijker wordt. ‘We zagen in een eerdere CM-studie dat kwetsbare groepen onder andere om financiële redenen vaker naar medicatie grijpen dan naar therapie, omdat therapie meer kost. Dat willen we omdraaien.’ ​ ​

CM roept daarnaast ook op om zorgvuldig om te gaan met antidepressiva. ‘Patiënten vragen hun arts vaak om medicatie. Ze zien in een pilletje de snelle oplossing om zich zo vlug mogelijk beter te voelen. Bij angst en depressie wordt vaak naar medicatie gegrepen, maar dat is niet het enige passende antwoord. Ook therapie kan helpen. Een continue evaluatie van antidepressivagebruik is nodig om onnodig langdurig medicatiegebruik tegen te gaan.’ ​

De volledige studie vindt u hieronder.